Vrijdagavond 5 augustus jl.: Een meer dan levensgroot affiche met daarop de filmsterachtige afbeelding van de toen nog relatief jonge componist Gian Carlo Menotti (1911-2007) hing achter boven het podium in de grote zaal van het Prins Claus conservatorium te Groningen. Zo kon Gian Carlo mooi neerkijken (hier niet negatief bedoeld natuurlijk) op de uitvoering van een paar van z’n werken. Ik kende hem niet, Menotti. Ik had nog nooit van hem gehoord; m’n begeleidster had me er mee naar toe weten te slepen, maar oké, leermomenten kunnen er niet genoeg zijn. Wat ik over het privé-leven van Menotti hoorde vond ik wel opmerkelijk. Hij bleek lange tijd de minnaar geweest te zijn van de, volgens mij beter bekende, Amerikaanse componist Samuel Barber. Omroep EO liet voor de radio nog wel eens werk van die Barber horen; als ze daar geweten zouden hebben dat-ie homo was hadden ze hem, Barber, waarschijnlijk helemaal doodgezwegen, zo bevooroordeeld ben ik wel aangaande die vreselijke omroep.

Terug naar Menotti. Drie composities van hem kregen we te horen in het kader van het Peter de Grote Festival. Voor de pauze twee instrumentale stukken bestaande uit trio’s (2 celli, piano en viool, klarinet, piano) waarvan ik het gevoel had dat ik daar niet voor had hoeven komen, ondanks het feit dat er virtuoos werd gespeeld. Ze pasten niet goed in m’n muzikale voorkeur die stelt dat er toch met enige regelmaat dissonanten tevens onverwachte wendingen zich moeten aanmelden, desnoods met de nodige humor. Maar desalnietemin, live is natuurlijk altijd leuk! Menotti staat vooral bekend om de vele opera’s die hij heeft geschreven en na de pauze werd er dan ook de komiese kameropera ‘The Old Maid and the Thief‘ van hem uitgevoerd. Ik ben weliswaar niet zo’n operaganger (heb er, deze meegerekend, slechts drie in m’n leven bezocht), maar dit was toch wel echt genieten. De zangstemmen die over ons heen kwamen – geweldig! Een heerlijk stukje kolderiek vermaak van zo’n vijftig minuten. De uitvoerenden: Ruth Willemse (mezzosopraan), Anna Majchrzak (sopraan), Donij van Doorn (sopraan) en Robbert Muuse (bariton). De directie lag in handen van Hans Schellevis met z’n krachtige pianobegeiding. Regie: Jos Groenier.

Gian Carlo Menotti

Ook afgelopen disdagavond 2 aug. stond voor mij in het teken van muziek. Op het programma van het Peter de Grote Festival in de Nieuwe Kerk te Groningen stond die avond kamermuziek van Philip Glass. Daarin speelde wat mij betreft de Amerikaanse celliste Wendy Sutter welhaast de hoofdrol. Glass had speciaal voor Sutter ‘Songs and Poems‘ (2007) voor cello solo geschreven. Een stuk met een zekere heftigheid waar de lagere registers de sfeer bepaalden. Ik vraag me echter af of de Nieuwe Kerk in Groningen een goede plek is voor muziek; de heftigheid in het lage toonbereik vond ik nogal brij-ig klinken vanwege het rondzingen. Jammer, maar dat deed niets af aan het spel van Sutter. Wat door z’n verfijnd karakter er beter uit de verf kwam was het stuk ‘Tissues‘ voor cello en percussie (2007), waarin Sutter, één met de cello!, op fijnzinnige wijze werd begeleid door Tatiana Koleva op allerlei soorten slagwerkinstrumenten. Eerlijk gezegd het mooiste stuk van de avond; na de pauze nog Symfony no.3 for string sextet uit 1995 (2 violen, 2 altviolen, 2 celli) met wederom Sutter en o.a. Emmy Verhey (viool). Een heftig stuk, gespeeld met bruisende energie, maar ook hier weer helaas dat rondzingen. Overigens deed dat niets af aan de goede sfeer van die avond en kennelijk vonden de daar wonende jolig rondvliegende vleermuizen dat ook…..!

Omdat Frank Zappa bij mij bekend stond als niet anders dan pop-idool had ik tot nu toe nooit veel aandacht aan hem geschonken. Nee, ik moet anders beginnen…..

Ik meende ze al even te zien trillen – de twee losse blaadjes bladmuziek; de luchtverplaatsing door de airco moest welhaast grip op ze krijgen. De jonge Amerikaanse pianist, Leo Svirsky, zat er, alsof-ie bijziend was (misschien is-ie dat ook wel) met z’n neus bovenop, terwijl hij bezig was aan het stuk ‘The Black Page‘ van Zappa. Een wijle later waaide één van de blaadjes abrupt weg en Svirsky dook er achteraan om het op te rapen en terug te leggen daar waar het hoorde – op de daarvoor geëigende plek op de piano. Niets leek echter door dit incident verstoord, want Svirsky kreeg gedurende het hele stuk muzikale ondersteuning van trompet, viool, hoorn, trombone, contrabas en slagwerk; je weet dan dat een paar gemiste pianotoontjes dan niet zullen opvallen. Ik vond dit voorvalletje dermate hilaries dat ik wel moest lachen, ook al, zo realiseerde ik me, zou ik me misschien daarvoor later diep moeten schamen als zou blijken dat Svirsky wel degelijk bijziend zou zijn. Opzettelijk moest dit clowneske grapje toch wel zijn geweest, dacht ik, temeer ook omdat er slechts sprake was van twee lullige blaadjes, terwijl hij, Svirsky, het tamelijk lange stuk merendeels uit z’n hoofd speelde. En dat gans uit z’n hoofd spelen deed-ie eerder ook al met het uiterst virtuoze pianosolostuk ‘It Can’t Happen Here‘, eveneens van Zappa, een prachtwerk waar voortdurend door de exegeet doorheen, of beter gezegd, óverheen werd gepraat; de muziek is dan, zo lijkt me, niet anders bedoeld om er de angsten en onzekerheden van de spreker in onder te kunnen dompelen. Op zich ook al hilaries te noemen. Typies Zappa?! Ik ben er die avond de 30e juli jl. achter gekomen dat Frank Zappa véél meer was dan ik altijd had gedàcht dat-ie was, en ik heb z’n muzikale kwaliteiten dan ook met deze voor mij nieuwe wetenschap voor mezelf enorm moeten opwaarderen. Zappa beoefende vele muzikale disciplines: Van rock tot en met het componeren van modern klassieke muziek!

Maar wat dééd je er dan als je niets had met Zappa, zult u zeggen. Welnu, ik was in de veronderstelling dat de Zappa werken zouden worden uitgevoerd in gearangeerde vorm – de gitaar vervangen door diverse andere muziekinstrumenten zoals die in de klassieke muziek opgang doen, en daar had ik wel oor naar. Niets bleek echter minder waar: Het was Zappa, zoals hij de modern klassieke werken origineel had gecomponeerd! Overigens stonden Charles Ives, Varèse, Jacob ter Veldhuis, David Dramm en Bela Bartok ook vermeld op de aankondiging. Reden genoeg dus om dit muziekavondje van het Peter de Grote Festival, het jaarlijks terugkerende zomerfestijn op diverse locaties in de stad Groningen, mee te mogen genieten. Deze avond was dus een geweldig leermoment voor mij!